Myndarleg skjólbelti við tún á Suðurlandi. Ljósmynd: Hallur BjörgvinssonRæktun skjólbelta skilar margháttuðum ávinningi og getur verið afar gagnleg til að bæta aðstæður fyrir flesta aðra landnýtingu, svo sem hefðbundinn búskap, matjurtarækt, skógrækt, ferðaþjónustu og mannvirki.

Stuðningur við skjólbeltarækt á lögbýlum er  eitt af lögbundnum hlutverkum Skógræktarinnar. Víða um land hafa bændur og landeigendur fengið samning um styrk til skjólbeltaræktunar með það að markmiði að skapa hentugri aðstæður fyrir ýmiss konar ræktun eða starfsemi. Skjólbelti geta bætt búskaparskilyrði til muna, aukið uppskeru á túnum og ökrum, veitt búpeningi, fólki og byggingum skjól og þannig aukið hagkvæmni í rekstri. Hlutverk þeirra getur einnig verið að stýra  snjósöfnun við vegi og hús, minnka jarðvegsfok á ógrónum svæðum, auka grósku og fuglalíf ásamt fleiru.

Landeigendum sem búa við aðstæður sem ekki er víst að henti til meiri háttar skógræktar er gjarnan bent á að byrja á skjólbeltaræktun og sjá til hvort tilefni gefist til samfelldrar skógræktar í framhaldi af því

Bæklingur um skjólbeltaræktÁ vef Yndisgróðurs er að finna ýmsar upplýsingar um skjólbelti, hentugar tegundir til skjólbeltaræktar, samsetningu þeirra og fleira.

Myndir af skjólbeltum

Skógræktin veitir styrki til skjólbeltaræktar en það getur farið eftir efnum og aðstæðum í viðkomandi landshluta á hverjum tíma hversu mikið er hægt að styrkja ræktun skjólbelta. Ástæða er þó að hvetja eigendur og umráðamenn lögbýla til að leita upplýsinga hjá skógræktarráðgjöfum og sækja um.

1 Umsóknir

Öll lögbýli geta sótt um styrk til skjólbeltaræktunar. Umsóknareyðublað er hægt að nálgast hér á vef Skógræktarinnar og skal senda þau skógræktarráðgjafa á því svæði sem lögbýlið er. Sé ábúandi ekki landeigandi verður að fá samþykki landeiganda. Óski ábúandi ríkisjarðar eftir samningi um skjólbeltarækt ber honum áður að kynna leigusala hugmyndir sínar.

Umsóknareyðublað

2. Skjólbeltasamningur

Skógræktarráðgjafi heimsækir jörð umsækjanda og gerir úttekt á aðstæðum til ræktunar á skjólbeltum. Hann kynnir umsækjanda fyrirkomulag skjólbeltastyrkja og vinnutilhögun við skjólbeltagerð. Stuðningur við skjólbeltarækt fer samkvæmt reglum Skógræktarinnar hverju sinni og er tiltekinn á samningseyðublaði. Hafi umsækjandi áhuga á þátttöku í stuðningskerfinu er gengið frá „Samkomulagi um skjólbeltarækt“ sem undirritað er í tvíriti af landeiganda/ábúanda og skógræktarráðgjafa. Hvor aðili heldur einu eintaki og öðlast samkomulagið þegar gildi. Skógræktarráðgjafi sér síðan um skráningu samningshafa í gagnakerfi Skógræktarinnar.

3. Skjólbeltaáætlun og fræðsla

Skógræktarráðgjafi vinnur einfalda skjólbeltaáætlun með korti eða mynd sem sýnir tillögu að staðsetningu skjólbelta á jörðinni. Einnig fylgja staðlaðar leiðbeiningar um vinnutilhögun, kynning á tegundum og notkun þeirra í skjólbeltum.

Námskeið í skjólbeltaræktun bjóðast með jöfnu millibili í samstarfi Landbúnaðarháskóla Íslands og Skógræktarinnar.