Fréttir

16.10.2017

Frumskógurinn í Białowieża

Skógræktarfólk frá Íslandi á ferð í Póllandi

  • Rakinn þéttist í skóginum og gerir umhverfið enn dulúðlegra.

Białowieża-frumskógurinn í Póllandi hefur notið einhvers konar friðunar allt frá því um miðja 15. öld. Um 1.400 ferkílómetrar hans eru nú á heimsminjaskrá UNESCO. Fjórtán manna hópur skógræktarfólks frá Íslandi skoðaði skóginn á dögunum í fylgd skógarvarða.

Elstu heimildir um einhvers konar friðun í skóginum eru frá því fyrir miðja 15.öld. Kóngar og keisarar fyrri alda vildu koma í veg fyrir hefðbundnar nytjar skóganna og umsvif enda höfðu þeir mikla hagsmuni af því að varðveita verðmæt veiðidýr, einkum vísindahjarðir sem þá reikuðu enn um Białowieża-frumskóginn en voru orðnar afar sjaldgæfar annars staðar á meginlandi Evrópu.

Skógurinn varð því að eins konar konunglegum veiðilendum þó ekki væri það óslitið enda saga svæðisins róstusöm. Frá árinu 1921 hefur meginkjarniskógarins verið algerlega friðaður fyrir athöfnum manna. Hvorki er þar átt við skóginn né þær lífverur sem í honum búa. Árið 2014 voru 1.420 km2 skógarins settir á heimsminjaskrá UNESCO, menningarstofnunar Sameinuðu þjóðanna. Það svæði er ekki allt í Póllandi heldur nær það að hluta til yfir í Hvíta-Rússland einnig. Innan pólsku landamæranna er þjóðgarður á 152 ferkílómetrum og þar af eru um 4.800 hektarar algerlega friðaðir. Þar fær enginn svo mikið sem að drepa niður fæti nema í fylgd þjóðgarðsvarða.

14 Íslendingar eyddu einum degi í þessu musteri náttúrunnar fyrr í haust, gengu þar í fylgd þjóðgarðsvarða og upplifðu fjölbreytt skógvistkerfið. Yfirhæð barrtrjáa er liðlega 40 metrar en lauftrjáa u.þ.b. 10 metrum lægri. Á hverjum hektara eru um 520 rúmmetrar viðar en þar af eru 120 rúmmetrar dauður viður.

Sjón er sögu ríkari en meðfylgjandi myndir gefa dálitla innsýn í hið stórbrotna umhverfi eins merkasta frumskógar í okkar heimshluta.

Kort af svæðinu í Białowieża sem er á heimsminjaskrá UNESCO. Svarta línan sýnir landamæri Póllands og Hvíta-Rússlands en sú rauða mörk þess svæðis sem er á heimsminjaskránni. Dökkgræni liturinn markar svæði sem njóta mestrar verndar.

Ewa, leiðsögumaður Íslendinganna í Białowieża-skóginum, sýnir hér tré sem hefur brunnið, líklega eftir eldingu,
en samt haldið áfram að vaxa.

Hér er sagan skráð.

Einkenni frumskógar þar sem mannskepnan hreyfir ekki við neinu eru fallnir trjábolir innan um lifandi tré á ýmsum aldri. Hringrásir náttúrunnar að verki.

Evrópski vísundurinn, Bison bonasus, er þyngsta landdýr Evrópu sem enn lifir. Tegundinni var útrýmt sem villtu dýri snemma á síðustu öld en síðustu dýrin voru skotin í Białowieża-skóginum. Með því að fjölga dýrum sem lifðu í dýragörðum hefur tegundinni verið sleppt lausri á ný í nokkrum Evrópulöndum og ganga skepnurnar um í skóglendi.

Villidýrin í skóginum lifa þar algjörlega án afskipta mannsins.

Ekki er það þó svo að maðurinn og menning hans sé algjörlega fjarri.

Varanlegar merkingar í skóginum.



Texti: Sæmundur Þorvaldsson
Myndir: Ólafur Oddsson




banner3