Saga birkis á Hallormsstað
Í vor útskrifaðist Sverri A. Jónsson með mastersgráðu í jarðfræði við Háskóla Íslands. Sverrir vann að sýnum rannsóknum undir handleiðslu Ólafs Eggertssonar sérfræðings á Mógilsá. Megintilgangur rannsóknarinnar var að rannsaka gróðurfarssögu Fljótsdalshéraðs síðastliðin 2000 ár með áherslu á sögu skóganna. Rannsóknin var gerð á tveimur mismunandi gagnasöfnum. Í fyrsta lagi voru kannaðar sagnfræðilegar heimildir um gróðurfar og veðráttu á Austurlandi frá landnámi. Í öðru lagi var gerð frjókornarannsókn á sýnum úr setkjarna er tekinn var úr tjörn innan Hallormsstaðarskógar.
Helstu niðurstöður Sverris eru þær að fyrir landnám var svæðið umhverfis tjörnina þakið skógi, en skógurinn hörfaði hratt eftir landnám. Á 15. öld sótti skógurinn fram á ný og var frekar mikill allt fram á miðja 18. öld en þá hnignar honum aftur. Þessi hnignun skóganna hélt áfram til upphafs 20. aldar þar til skógurinn verður friðaður. Áhrif mannsins virðast hafa skipt sköpum hvað varðar ástand skógarins eftir landnám en veðurfar virðist hafa haft minni áhrif. Ekki er vitað með vissu af hverju skógar tóku við sér á 15 öld en leiða má líkum að því að fólksfækkun hafi orðið á svæðinu vegna svartadauða sem kemur hingað til lands árið 1402.
Frjókornalínurit sem sýnir þróun birkis á Hallormsstað síðustu 1500 árinn.
Texti og mynd: Ólafur Eggertsson, sérfræðingur á Rannsóknastöð Skógræktar ríkisins á Mógilsá.
